لنزهای چشمماهی (Fisheye) از دیرباز ابزاری جذاب و خاص برای عکاسان خلاق بودهاند. این لنزها با ایجاد اعوجاج عمدی و زاویه دید بسیار گسترده، تصویری متفاوت از جهان ارائه میدهند. در میان انواع لنزهای چشمماهی، نوع «دایرهای» (Circular) جایگاهی ویژه دارد؛ زیرا تصویری دایرهای شکل در مرکز کادر ثبت میکند و اطراف آن را سیاه و خالی میگذارد.
لنز Sigma 8mm f/3.5 EX DG Circular Fisheye یکی از شناختهشدهترین و در دسترسترین لنزهای چشمماهی دایرهای برای دوربینهای DSLR فولفریم است. این لنز برای مانت نیکون F نیز عرضه شده و سالهاست مورد توجه عکاسان پانوراما، معماری، صنعتی و خلاق قرار دارد. در این مقاله، به بررسی جامع مشخصات، طراحی اپتیکی، عملکرد، سازگاری، کاربردها، مزایا و معایب این لنز میپردازیم.
آشنایی با لنزهای چشمماهی دایرهای
لنزهای چشمماهی به دو دسته کلی تقسیم میشوند: چشمماهی قطری (Diagonal) و چشمماهی دایرهای (Circular). در لنزهای قطری، تصویر تمام کادر را پر میکند و اعوجاج در گوشهها بیشتر است. اما در لنزهای دایرهای، تصویری دایرهای در وسط کادر تشکیل میشود و چهار گوشه کادر سیاه باقی میماند. زاویه دید این لنزها معمولاً ۱۸۰ درجه در همه جهات است.
لنز Sigma 8mm f/3.5 EX DG Circular Fisheye دقیقاً در دسته دوم قرار میگیرد و برای دوربینهای فولفریم طراحی شده است. روی سنسور فولفریم، دایره تصویر کاملی ایجاد میکند و روی سنسور APS-C، به دلیل برش سنسور، تصویر دایرهای بریده میشود.
مشخصات فنی کلیدی
لنز Sigma 8mm f/3.5 EX DG Circular Fisheye دارای مشخصات زیر است:
فاصله کانونی: ۸ میلیمتر
حداکثر دیافراگم: f/3.5
حداقل دیافراگم: f/22
زاویه دید: ۱۸۰ درجه
ساختار اپتیکی: ۱۱ عنصر در ۷ گروه
حداقل فاصله فوکوس: ۱۳.۵ سانتیمتر
حداکثر بزرگنمایی: ۱:۴.۶
تعداد تیغههای دیافراگم: ۷ تیغه
ابعاد: حدود ۷۳.۵ × ۶۸.۵ میلیمتر
وزن: حدود ۴۰۰ گرم
مانت: نیکون F
فوکوس: خودکار (AF) از نوع محرک پیچی برای نیکون
پوشش: Super Multi-Layer Coating
سری: EX DG (مخصوص فولفریم)
فیلتر: ندارد (دارای نگهدارنده فیلتر ژلاتینی در پشت لنز)
این لنز در سری EX سیگما تولید شده است. سری EX نشاندهنده کیفیت ساخت بالا و استفاده از مواد باکیفیت است. حرف DG نیز به معنای طراحی برای دوربینهای فولفریم دیجیتال است. لنز از بدنهای فلزی و مقاوم ساخته شده و حس اطمینانبخشی در دست دارد. کلاهک لنز طراحی خاصی دارد و به صورت کشویی روی عنصر جلویی قرار میگیرد.
طراحی اپتیکی و عملکرد نوری
ساختار اپتیکی این لنز از ۱۱ عنصر در ۷ گروه تشکیل شده است. سیگما در این لنز از عناصر SLD (Special Low Dispersion) استفاده کرده تا انحراف رنگی و پاشیدگی نور را به حداقل برساند. پوشش Super Multi-Layer نیز به کاهش فلر و شبح (Ghosting) کمک میکند. با این حال، به دلیل برجستگی زیاد عنصر جلویی و زاویه دید فوقالعاده گسترده، در برابر نور مستقیم خورشید یا منابع نوری قوی، احتمال ایجاد فلر وجود دارد. بنابراین استفاده از سایهبان یا قرار دادن منبع نور خارج از کادر توصیه میشود.
کیفیت تصویر این لنز در مرکز بسیار بالا است. حتی در دیافراگم f/3.5 شارپنس خوبی ارائه میدهد، اما بهترین عملکرد در دیافراگمهای f/5.6 تا f/8 به دست میآید. در دیافراگمهای بستهتر از f/11، به دلیل پراش (Diffraction)، شارپنس کمی کاهش مییابد. لبههای دایره تصویر ممکن است کمی نرمتر از مرکز باشند، اما این موضوع در لنزهای چشمماهی طبیعی است.
اعوجاج این لنز عمدی و از نوع چشمماهی است و به هیچ وجه نقص محسوب نمیشود. کنتراست و رنگها با توجه به سری EX سیگما، طبیعی و کمی گرم هستند. عمق میدان این لنز بسیار زیاد است. حتی در دیافراگم f/3.5، به دلیل فاصله کانونی ۸ میلیمتر، تقریباً همه چیز از فاصله نزدیک تا بینهایت در فوکوس قرار میگیرد. حداقل فاصله فوکوس ۱۳.۵ سانتیمتر امکان ثبت تصاویر ماکرو و نزدیک با اعوجاج چشمماهی را فراهم میکند.
سازگاری با مانت نیکون F
لنز Sigma 8mm f/3.5 EX DG Circular Fisheye برای مانت نیکون F طراحی شده است. این مانت یکی از قدیمیترین و گستردهترین مانتهای دوربینهای DSLR است و لنزهای زیادی برای آن وجود دارد. این لنز دارای CPU و کنتاکتهای الکترونیکی است، بنابراین با دوربینهای نیکون سازگار است و اطلاعات EXIF، نورسنجی و کنترل دیافراگم را پشتیبانی میکند.
روی دوربینهای فولفریم (FX)
روی دوربینهای فولفریم نیکون مانند D850، D780، D5، D4، D3 و غیره، این لنز تصویر دایرهای کامل با زاویه دید ۱۸۰ درجه در همه جهات ثبت میکند. قطر دایره تصویر حدود ۲۳.۵ میلیمتر است و چهار گوشه کادر سیاه باقی میماند. این حالت، دقیقاً همان چیزی است که از یک لنز چشمماهی دایرهای انتظار میرود.
روی دوربینهای APS-C (DX)
روی دوربینهای APS-C نیکون مانند D500، D7500، D5600 و غیره، به دلیل کوچکتر بودن سنسور (حدود ۲۳.۶ × ۱۵.۸ میلیمتر)، تصویر دایرهای بریده میشود. قطر دایره تصویر ۲۴ میلیمتر است، بنابراین سنسور APS-C نمیتواند تمام دایره را در خود جای دهد. نتیجه این است که بالا و پایین دایره بریده میشود و فقط بخش میانی تصویر ثبت میگردد. همچنین گوشههای کادر همچنان سیاه باقی میمانند، زیرا سنسور از دایره تصویر بزرگتر است.
بنابراین روی DX، این لنز یک تصویر چشمماهی دایرهای بریدهشده ارائه میدهد، نه یک دایره کامل. زاویه دید مؤثر نیز کاهش مییابد. اگر به دنبال دایره کامل روی DX هستید، باید از لنز Sigma 4.5mm f/2.8 EX DC Circular Fisheye استفاده کنید که مخصوص APS-C طراحی شده است.
فوکوس خودکار
این لنز برای نیکون از نوع AF با محرک پیچی (Screw-drive) است. یعنی خود لنز موتور فوکوس ندارد و از موتور فوکوس داخل بدنه دوربین استفاده میکند. بنابراین روی دوربینهای نیکون که موتور فوکوس داخلی دارند (مانند D90، D7000، D500، D850 و غیره) فوکوس خودکار کار میکند.
اما روی دوربینهای سطح مبتدی مانند D3400، D5600 و D7500 (که موتور فوکوس داخلی ندارند) فوکوس خودکار غیرفعال است و باید به صورت دستی فوکوس کنید. با توجه به عمق میدان بسیار زیاد این لنز، فوکوس دستی به راحتی انجام میشود و معمولاً نیازی به فوکوس دقیق نیست.
استفاده روی دوربینهای بدون آینه نیکون Z
با استفاده از آداپتور FTZ، میتوان این لنز را روی دوربینهای نیکون Z نصب کرد. اما به دلیل اینکه لنز از نوع محرک پیچی است، فوکوس خودکار روی دوربینهای Z کار نمیکند و باید دستی فوکوس کنید. نورسنجی و کنترل دیافراگم همچنان کار میکند. برای عکاسی پانوراما و خلاقانه، فوکوس دستی محدودیت جدی نیست.
کاربردهای لنز
لنز Sigma 8mm f/3.5 EX DG Circular Fisheye کاربردهای متنوعی دارد. در ادامه به مهمترین آنها اشاره میکنیم:
۱. عکاسی پانوراما ۳۶۰×۱۸۰
مهمترین کاربرد این لنز، عکاسی پانوراما و ایجاد تصاویر ۳۶۰ درجه است. با زاویه دید ۱۸۰ درجه در همه جهات، میتوان با تعداد کمی عکس (معمولاً ۲ تا ۴ عکس) یک پانورامای کامل کرهای ایجاد کرد. برای این کار معمولاً از سر پانوراما (Panoramic Head) استفاده میشود تا دوربین حول نقطه گرهی (Nodal Point) بچرخد.
نرمافزارهایی مانند PTGui، Hugin، Photoshop و AutoPano Giga میتوانند این تصاویر را به هم بچسبانند و یک تصویر ۳۶۰×۱۸۰ ایجاد کنند. این تصاویر در تورهای مجازی، نمایشهای املاک، موزهها و صنعت گردشگری کاربرد فراوان دارند.
۲. عکاسی معماری
در عکاسی معماری، این لنز میتواند برای ثبت فضاهای داخلی بسیار بزرگ، راهروها، پلهها و ساختمانهای خاص استفاده شود. اعوجاج چشمماهی میتواند حس عمق و وسعت را به تصویر اضافه کند. البته برای عکاسی معماری دقیق، معمولاً از لنزهای پرسپکتیو استفاده میشود، اما برای اهداف خلاقانه یا مستندسازی، این لنز گزینه جذابی است.
۳. عکاسی خلاقانه و هنری
بسیاری از عکاسان از این لنز برای خلق تصاویر سورئال، پرترههای اغراقآمیز، عکاسی ورزشی و ثبت لحظات پرهیجان استفاده میکنند. اعوجاج دایرهای میتواند سوژه را در مرکز تصویر برجسته کند و اطراف را به صورت دایرهای خمیده نشان دهد. این لنز برای عکاسی در فضاهای بسته، مانند کلوبها، کنسرتها و رویدادهای ورزشی نیز بسیار مناسب است.
۴. عکاسی نجومی و آسمان شب
با دیافراگم f/3.5 و زاویه دید ۱۸۰ درجه، این لنز میتواند برای ثبت آسمان شب، رد ستارگان (Star Trails) و کهکشان راه شیری استفاده شود. البته برای عکاسی نجومی، دیافراگم بازتر (مانند f/2.8) مطلوبتر است، اما f/3.5 نیز قابل قبول است. عمق میدان زیاد باعث میشود ستارگان در تمام کادر به صورت نقطهای ثبت شوند. برای این کار نیاز به سهپایه محکم و نوردهی طولانی دارید.
۵. عکاسی صنعتی و بازرسی
لنزهای چشمماهی دایرهای در صنعت برای بازرسی لولهها، مخازن، تونلها و فضاهای بسته کاربرد دارند. با این لنز میتوان یک تصویر کامل از داخل یک لوله یا محفظه بسته ثبت کرد. همچنین در مستندسازی تجهیزات صنعتی، این لنز میتواند نمای کلی از یک محیط پیچیده ارائه دهد.
۶. عکاسی ماکرو و نزدیک
حداقل فاصله فوکوس ۱۳.۵ سانتیمتر به شما اجازه میدهد تا به سوژه بسیار نزدیک شوید و تصاویر ماکرو با اعوجاج چشمماهی خلق کنید. این کار برای عکاسی از گلها، حشرات، اشیاء کوچک و حتی پرترههای بسیار نزدیک (با احتیاط) استفاده میشود.
۷. ویدیو و تایملپس
این لنز برای فیلمبرداری نیز مناسب است. بسیاری از فیلمسازان از آن برای ثبت نماهای گسترده، صحنههای اکشن و ویدیوهای ۳۶۰ درجه استفاده میکنند. با ترکیب چند کلیپ میتوان ویدیوهای واقعیت مجازی (VR) تولید کرد.
مزایا و معایب
مزایا
زاویه دید ۱۸۰ درجه: ثبت تصویر دایرهای کامل روی فولفریم.
کیفیت ساخت بالا: بدنه فلزی و مقاوم سری EX.
شارپنس خوب: به ویژه در مرکز و در دیافراگمهای میانی.
حداقل فاصله فوکوس کوتاه: ۱۳.۵ سانتیمتر برای عکاسی نزدیک.
فوکوس خودکار: روی بدنههای نیکون دارای موتور فوکوس.
قیمت مناسب: نسبت به بسیاری از لنزهای چشمماهی دایرهای دیگر.
پشتیبانی از فولفریم: یکی از معدود لنزهای AF دایرهای برای نیکون FX.
معایب
عدم پشتیبانی از فیلتر: عنصر جلویی برجسته است و نمیتوان فیلتر معمولی نصب کرد. فقط فیلتر ژلاتینی در پشت لنز قابل استفاده است.
فلر و شبح: در برابر نور مستقیم حساس است.
فوکوس خودکار محدود: روی دوربینهای بدون موتور فوکوس کار نمیکند.
عملکرد روی DX: تصویر دایرهای کامل ارائه نمیدهد و بریده میشود.
عدم آببندی: در برابر گرد و غبار و رطوبت مقاوم نیست.
وزن و ابعاد: نسبتاً سنگین و بزرگ است.
کیفیت لبهها: لبههای دایره تصویر ممکن است کمی نرم باشند.
مقایسه با لنزهای مشابه
Nikon AF DX Fisheye-Nikkor 10.5mm f/2.8G ED
این لنز مخصوص دوربینهای APS-C نیکون است و تصویر چشمماهی قطری (پرکننده کادر) ارائه میدهد. دیافراگم بازتر (f/2.8) و فوکوس داخلی دارد، اما دایرهای نیست و روی فولفریم قابل استفاده نیست. اگر روی DX کار میکنید و به دنبال چشمماهی قطری هستید، گزینه بهتری است.
Canon EF 8-15mm f/4L Fisheye USM
این لنز زوم چشمماهی برای مانت کانن است و میتواند هم دایرهای و هم قطری باشد. کیفیت ساخت L و فوکوس سریع دارد، اما برای نیکون عرضه نشده است.
Peleng 8mm f/3.5
یک لنز چشمماهی دایرهای دستی و ارزانقیمت ساخت بلاروس. کیفیت اپتیکی و ساخت آن به سیگما نمیرسد و فوکوس خودکار ندارد.
Sigma 4.5mm f/2.8 EX DC Circular Fisheye
این لنز مخصوص APS-C است و دایره کامل روی DX ارائه میدهد. دیافراگم بازتر (f/2.8) و طراحی جدیدتر دارد، اما روی فولفریم قابل استفاده نیست (یا با ویگنت شدید).
Samyang 8mm f/3.5
یک لنز چشمماهی قطری برای APS-C با فوکوس دستی و قیمت پایین. کیفیت اپتیکی قابل قبولی دارد، اما دایرهای نیست و برای فولفریم مناسب نیست.
نکات خرید و استفاده
خرید دست دوم: عنصر جلویی را از نظر خط و خش بررسی کنید. گرد و غبار داخلی معمولاً تأثیر کمی بر کیفیت تصویر دارد، اما قارچ و کپک مشکلساز است.
فوکوس: روی بدنههای بدون موتور فوکوس، از فوکوس دستی استفاده کنید. برای پانوراما، فوکوس را روی بینهایت یا هایپرفوکال تنظیم کنید.
دیافراگم: برای بهترین شارپنس، از f/5.6 تا f/8 استفاده کنید.
سهپایه و سر پانوراما: برای پانوراما حرفهای، سر پانوراما با قابلیت تنظیم نقطه گرهی ضروری است.
مراقبت: از کلاهک محافظ استفاده کنید و لنز را در محیطهای گرد و غباری قرار ندهید.
نرمافزار: برای اصلاح اعوجاج یا دوخت پانوراما، از PTGui، Hugin، Photoshop یا Lightroom استفاده کنید.
نوردهی: در نور مستقیم، از سایهبان یا دست خود برای کاهش فلر استفاده کنید.
جمعبندی
لنز Sigma 8mm f/3.5 EX DG Circular Fisheye برای مانت نیکون F، یک لنز خاص و منحصربهفرد است. اگر به دنبال ثبت تصاویر دایرهای کامل با زاویه دید ۱۸۰ درجه روی دوربین فولفریم نیکون هستید، این لنز یکی از معدود گزینههای موجود با فوکوس خودکار است. کیفیت ساخت بالا، شارپنس خوب، حداقل فاصله فوکوس کوتاه و قیمت مناسب، آن را به گزینهای جذاب برای عکاسان پانوراما، معماری، صنعتی و خلاق تبدیل کرده است.
البته محدودیتهایی مانند عدم پشتیبانی از فیلتر، حساسیت به فلر، عدم آببندی و عملکرد نهچندان مطلوب روی DX نیز وجود دارد. با این حال، برای کسی که به دنبال خلاقیت و ثبت تصاویر متفاوت است، این لنز میتواند ابزاری ارزشمند باشد. اگر روی فولفریم کار میکنید و به عکاسی ۳۶۰ درجه یا تصاویر چشمماهی دایرهای علاقه دارید، Sigma 8mm f/3.5 EX DG Circular Fisheye را حتماً در لیست خود قرار دهید.
- نظرات
هنوز نظری ثبت نشده
اولین نفری باشید که نظر میدهید
ثبت نظر